Psychologia poznawcza

w czym pomoże Ci Psychologia poznawcza?

Psychologia poznawcza

Psychologia jest nauką bardzo różnorodną, badającą wiele różnych aspektów funkcjonowania ludzkiej psychiki. Część osób kojarzy ją z sesjami terapeutycznymi, które jawią się jako długie rozmowy na legendarnej kozetce. Innym do głowy przychodzą emocje i wsparcie w kryzysie. A co z pamięcią? Myśleniem? Uczeniem się?

Co to jest psychologia poznawcza?

Podręcznikowa definicja mówi, że jest to subdyscyplina naukowej psychologii zajmująca się badaniem procesów i struktur poznawczych, a także ogólnymi zasadami funkcjonowania umysłu. Maksymalnie uproszczając temat, psychologia poznawcza (inaczej nazywana kognitywną) zajmuje się szeroko pojętym poznaniem. A poznanie w tym kontekście jest zdolnością do odbierania i przetwarzania informacji z otoczenia. Dzięki tym umiejętnościom jesteśmy w stanie lepiej funkcjonować i przystosowywać się do otaczającego nas środowiska.

Co to jest psychologia poznawcza?
Co to jest psychologia poznawcza?
Teorie umysłu

Systemem, który umożliwia nam przetwarzanie docierających do nas zewsząd informacji jest nasz umysł. Istnieje kilka teorii na temat jego funkcjonowania. Niektóre, tak jak blokowe modele umysłu, zakładają istnienie zespołów procesów przetwarzania informacji, które mają podobny charakter i zadania. Obsługują konkretną czynność poznawczą, np. spostrzeganie, pamięć czy kontrolę motoryki. Ciekawym przykładem blokowego modelu umysłu jest komputerowa metafora umysłu, która porównuje nasz umysł do maszyny. Jednak z biegiem lat modele te okazały się zbyt proste i zostały zastąpione przez systemy bardziej złożone. Jednym z nich jest koncepcja poziomów przetwarzania, która zakłada istnienie 3 poziomów przetwarzania informacji różniących się ich głębokością. Umysł bywa również przedstawiany jako system modułowy, gdzie każdy moduł działa tylko na wyróżnionej klasie bodźców i raz uruchomiony nie może zaprzestać działania bez zakończenia procesu. Wadą tego podejścia jest nieuwzględnienie powstałych w wyniku ewolucji funkcji uniwersalnych i wszechstronnych w zastosowaniu, takich jak kontrola poznawcza czy rozwiązywanie problemów.

Najbardziej aktualne i trafne zdają się być sieciowe modele umysłu. Powstały one w ramach odpowiedzi na krytykowaną metaforę komputerową. Badacze doszli do wniosku, że analizując działanie umysłu, lepiej jest odnosić się do sieci neuronów znajdujących się w mózgu, zamiast poszukiwać analogii z maszynami. Z tego też względu sieciowe modele umysłu opierają się na funkcjonowaniu układu nerwowego. Na jego podstawie budowane są sieci neuropodobne, których organizacja podobna jest do sieci komórek nerwowych. Niestety to podobieństwo nie jest zbyt duże i bardzo prawdopodobne jest, że w przyszłości modele sieciowe spotkają się z podobną krytyką jak „metafora komputerowa”.

Teorie umysłu
Teorie umysłu

Jakkolwiek sieciowe modele umysłu nie zostały jeszcze zastąpione bardziej aktualnymi teoriami, trwają prace nad połączeniem choćby częściowym, neurobiologii i psychologii poznawczej, w taki sposób, aby przetwarzanie informacji w umyśle przedstawiać za pomocą konkretnych danych neurofizjologicznych, a nie poprzez modele teoretyczne.

Co to są procesy poznawcze?

To, w jaki sposób interpretujesz obraz jaki odbierają Twoje oczy, to w jaki sposób rozpoznajesz i jak reagujesz na dźwięki odbierane przez Twoje uszy, to w jaki sposób podejmujesz decyzje – to wszystko procesy poznawcze, którymi zajmuje się psychologia poznawcza.

Procesy poznawcze są to te wszystkie procesy przetwarzania informacji, dzięki którym odbierane przez nas bodźce są transformowane, przekształcane, redukowane, wzmacniane, przywoływane lub wykorzystywane w jakikolwiek inny sposób. Jedne z nich, takie jak procesy bezpośrednio związane z naszymi zmysłami, są prostsze w formie organizacji, ale mamy też bardzo złożone systemy, które odpowiadają za myślenie, planowanie czy uczenie się.

Co to są procesy poznawcze?
Co to są procesy poznawcze?

Zasadniczo procesy poznawcze dzielimy na dwie grupy:

  • elementarne procesy poznawcze, takie jak: spostrzeganie, uwaga, pamięć, kontrola poznawcza,
  • złożone procesy poznawcze, takie jak, myślenie i rozumowanie, rozwiązywanie problemów, wydawanie sądów i podejmowanie decyzji czy język i mowa

Człowiek to skąpiec poznawczy – angażujemy tylko część dostępnych zasobów poznawczych, zostawiając sobie zawsze rezerwę i chroniąc się tym samym przed przeciążeniem systemu. I chwała nam za to! Wyobraź sobie jak wyglądałoby nasze życie gdybyśmy za każdym razem i wszystko musieli robić po raz pierwszy bez żadnych wyuczonych i automatycznych schematów postępowania. Gdybyśmy w tym samym momencie musieli z równą intensywnością przetwarzać każdą informację jaka do nas dociera.

Do czego może się przydać psychologia poznawcza?

Świadomość tego w jaki sposób przetwarzamy informacje może być przydatna w wielu dziedzinach naszego życia. Np. to w jaki sposób spostrzegamy obrazy – która część jest najistotniejsza dla naszego umysłu i dlaczego, może okazać się bardzo istotna przy projektowaniu grafik. Wiedza ta, odgrywa dużą rolę również w reklamie. Intuicyjnie czuli to najwięksi malarze, którzy komponowali swoje dzieła w sposób bardzo lubiany przez nasz umysł. I między innymi w ten sposób zapewnili sobie wieczną chwałę – psychologia to prawdziwa królowa nauk 😉

Do czego możesz wykorzystać psychologię poznawczą?
Do czego możesz wykorzystać psychologię poznawczą?

Jeżeli lubisz seriale psychologiczne to w finałowym odcinku 3 sezonu Domu z papieru fajnie pokazują jak wykorzystane zostaje przetwarzanie słuchowe w rozgrywkach pomiędzy policją i Profesorem. Celowo opisuję to dosyć enigmatycznie – jeśli masz już seans za sobą, to wiesz co mam na myśli. Ta zagrywka to klasyczna psychologia poznawcza! Jeśli jeszcze nie znasz tego serialu, to nie chcę psuć Ci zabawy 🙂 W moim wpisie o serialach psychologicznych znajdziesz więcej smaczków tego typu – zwróć np. uwagę na Pachnidło i percepcję węchową.

Popraw efektywność swojej pracy

Wiedza na temat elementarnych procesów poznawczych, takich jak uwaga czy pamięć, pozwala lepiej organizować swój czas i bardziej efektywnie pracować. Te dwa procesy bardzo mnie fascynują, więc w niedalekiej przyszłości planuję opisać kilka sprawdzonych technik pracy z nimi w celu poprawy własnej efektywności – obserwuj mnie na Facebook’u lub Instagramie, żeby nie umknęły Ci te publikacje 🙂

Świadomość tego w jaki sposób działa nasza pamięć, co wpływa pozytywnie na nią a co ją osłabia, sprawia, że możemy poprawić funkcjonowanie swojego umysłu. Taka wiedza procentuje również w przyszłości, gdy nasze funkcje poznawcze zostają osłabione procesami starzenia wraz z upływającym czasem.

Ucz się bardziej efektywnie

Złożone procesy poznawcze takie jak myślenie, rozumowanie i rozwiązywanie problemów pozwalają nam zrozumieć mechanizm uczenia się z perspektywy poznawczej. Czy wiesz o tym, że możesz nauczyć się tego jak lepiej się uczyć? 🙂 Zobacz co na ten temat mówi Barbara Oakley – autorka kursu “Learning how to learn”:

Jak uczyć się efektywnie?

Jakie jest połączenie z psychologią pozytywną?

Psychologia poznawcza i psychologia pozytywna mają wspólną płaszczyznę – to praca nad lepszym funkcjonowaniem jednostki. Jeżeli będziesz dążyć do tego aby doskonalić swoją pamięć, poprawić spostrzegawczość czy refleks, to jest to forma rozwijania własnego potencjału, co jest kluczowe dla psychologii pozytywnej. Tak samo wygląda sytuacja z poprawianiem swojej umiejętności uczenia się czy pracą nad polepszeniem swojej pamięci.

Psychologia kognitywna
Psychologia kognitywna

Ponadto psychologia pozytywna czerpie z psychologii poznawczej. To w jaki sposób postrzegamy świat jest niezwykle istotne dla badaczy szczęścia. Dzięki tej wiedzy możemy wpływać na przekonania o świecie i ogólny dobrostan.

Co ja mogę Ci zaproponować?

Przygotowujesz się do ważnego egzaminu? Przed Tobą klasa maturalna? A może robisz jakiś intensywny kurs i chcesz wycisnąć z niego jak najwięcej? Skontaktuj się ze mną 🙂

  • Pomogę Ci rozplanować materiał
  • Zweryfikujemy jaka pora dnia jest dla Ciebie najlepsza do nauki
  • Sprawdzimy jaki poziom pobudzenia jest potrzebny aby wzbudzić w Tobie odpowiedni poziom motywacji
  • Sprawdzimy w jakiej formie materiał przyswajasz najlepiej
  • Popracujemy nad redukcją stresu, tak aby zapamiętywanie szło Ci jak z płatka 🙂

Umów się ze mną na konsultację online i dowiedz się jak efektywniej się uczyć 🙂

2 komentarze

  • Reply
    paulina
    10 sierpnia 2019 at 15 h 12 min

    Psychologia poznawcza jest bardzo konkretna, rozumienie swoich procesów poznawczych pomaga poradzić sobie z lękiem, stresem i trudnymi sytuacjami. Może być jak kotwica, która nie daje nam odpłynąć na falach strasznych i przytłaczających myśli.
    Bardzo fajny tekst, myślę, że może się przydać wielu osobom 🙂

  • Reply
    xkarciiax by Karolina Goebel
    10 sierpnia 2019 at 16 h 07 min

    Ciekawy post! Dowiedziałam się wielu nowych rzeczy 😀

Leave a Reply